του Γιώργου Ρουβολή, Δασολόγου, 18 ο τεύχος “Δρόμου των Αγροτών”, Νοέμβριος-Δεκέμβριος 2008
Το δάσος είναι ένα από τα μεγαλύτερα χερσαία οικοσυστήματα που ρυθμίζουν το κλίμα την οικολογική ισορροπία αρμονία στη γη.
Το δασικό οικοσύστημα, βιοκοινωνία φυτών και ζώων και γεωκοινωνία νερού, αέρα (κλίμα) και εδάφους αναπτύσεται αενάως (αειφόρος ανάπτυξη), γιατί στη φυτοκοινωνία ένωση CLIMAX ισοροπεί κλίμα-έδαφος με τα φυτά και ζώα, έχουμε δηλαδή αειφορία καρπώσεων σε ένα φυσικό περιβάλλον. Σε κάθε περιβάλλον (επομένως και το γεωργικό) τρία είναι τα βασικά στοιχεία που κυριαρχούν και το συνθέτουν, το νερό, αέρος και το έδαφος.
Το δάσος είναι το μοναδικό (περιβάλλον) οικοσύστημα που τα τρία αυτά στοιχεία τα δημιουργεί, τα συντηρεί και τα διατηρεί ( εδαφογέννεση, συγκράτηση αποφυγή διάβρωσης, κατολίσθηση εδαφών, εμπλουτισμού υδροφόρου ορίζοντα, φιλτράρισμα αέρα, δέσμευση CO2 κτλ.).
Είναι αυτονόητο λοιπόν ότι το δάσος επιδρά καταλυτικά (ευνοϊκά) σε όλα τα οικοσυστήματα, επομένως και στο Γεωργικό, αφού όλα τα οικοσυστήματα στηρίζουν την ανάπτυξή τους την εξέλιξή τους στα τρία αυτά στοιχεία.
Ανάπτυξη μια δραστηριότητα, ενέργεια στο D.N.A κάθε φυτικού και ζωϊκού οργανισμού. Από γεννήσεως κάθε οργανισμού αναπτύσσεται εξελίσσεται βιολογικά, υλικά, οικονομικά, πνευματικά, πολιτιστικά κλπ και έτσι αρχίζει, τελειώνει, κλίνει ο κύκλος της ζωής και συνεχίζεται η ζωή. Για κάθε οργανισμό η φύση καθόρισε το χώρο, το χρόνο, τον τρόπο της ανάπτυξής του με φυσικούς νόμους.
Ο άνθρωπος έζησε, ζει, δραστηριοποιείται, επηρεάζει και επηρεάζεται από όλα τα οικοσυστήματα της γης. Ζούσε μέσα στα δάση σε φυσικό περιβάλλον μεταπήδησε μετά την γεωργική επανάσταση σε γεωργικό περιβάλλον, στην αρχή φυσικό μετά τεχνητό (εκχερσώσεις-πυρκαγιές) και σήμερα ζει, μετά την βιομηχανική επανάσταση, σε μεγαλουπόλεις σε ένα αστικό τεχνητό περιβάλλον.
Οι μαύροι καπνοί που έβγαιναν από τις μεγάλες καπνοδόχους των εργοστασίων κατά την πρώτη φάση της βιομηχανικής επανάστασης ήταν τότε δείγμα ευημερίας, Οι ίδιοι καπνοί σήμερα θεωρούνται απόδειξη κακής τεχνολογίας και κοινωνικής ανευθυνότητας. Ο φυσικός πλούτος, οι πολιτιστικές παραδοσιακές και αισθητικές αξίες, η ποιότητα ζωής και η αρμονική συνύπαρξη έμψυχων και άψυχων, δέχονται τις λεηλασίες και παραμορφωτικές τάσεις μιας αλόγιστης τεχνολογίας, στην οποία υποτάχθηκε το πνεύμα της επιστήμης.
Η επιστήμη είναι δημιούργημα του μυαλού του ανθρώπου.
Με προτέρημα το μυαλό έναντι των άλλων οργανισμών ο άνθρωπος έκανε δικούς του νόμους. Καταπάτησε χώρους, χρησιμοποίησε τρόπους και μέσα Μακιαβελικά ( ο σκοπός αγιάζει τα μέσα) αδιαφορώντας και καταστρέφοντας είδη ζωής φυτικών και ζωϊκών οργανισμών για τη δική του ανάπτυξη. Στήριξε την ανάπτυξή του σε ένα στενό ανθρωποκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης, ο άνθρωπος το κέντρο της γης και όλοι οι άλλοι οργανισμοί τον υπηρετούν, αν όχι καταστρέφει με στόχο το κέρδος και τον πλουτισμό. Το μοντέλο αυτό μετεξελίχθηκε σε εγωκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης, οι ισχυροί οι λίγοι αναπτύσσονται οι υπόλοιποι μένουν πτωχοί ( καπιταλιστικό μοντέλο ανάπτυξης).
Στη γεωργία έγινε κάθε είδος ανάπτυξη, τεχνολογική, βιολογική, επιστημονική, τρόποι, μέσα, υβρίδια, μεταλλαγμένα κλπ. και θα περίμενε κανείς ότι οι αγρότες είναι πλούσιοι. Έμειναν πτωχοί και χρεωμένοι στις τράπεζες να ξεπληρώνουν τα γεωργικά μηχανήματα, τα λιπάσματα, φυτοφάρμακα, σπόρους κλπ. Άλλοι πλούτησαν οι μεσάζοντες, οι έμποροι.
Αυτό το μοντέλο ανάπτυξης δίδει τον πλούτο στην παροχή υπηρεσιών και όχι στην παραγωγή. Οι τράπεζες πωλούν χρήμα, οι έμποροι τα προϊόντα, οι βιομήχανοι τα μηχανήματα. Αυτό συμβαίνει σε κάθε καπιταλιστικό σύστημα οι πολλοί παράγουν οι λίγοι πλουτίζουν.
Η γεωργική ανάπτυξη με το μοντέλο αυτό έφτασε σε αδιέξοδο. Οι αγρότες χρεωμένοι. Το κόστος παραγωγής υψηλό, η παραγωγή στηρίζεται αποκλειστικά σε χημική υποστήριξη (λιπάσματα-φυτοφάρμακα). Το έδαφος, νερό, αέρας έχουν καταστραφεί μολυνθεί έχασαν τις φυσικές τους ιδιότητες και δεν μπορούν να παράγουν φυσικά προϊόντα χωρίς χημική υποστήριξη, τεχνητά μέσα. Το πορώδες του εδάφους η κοκκώδης δομή καταστράφηκε με τις εντατικές μονοκαλλιέργειες και τα βαριά μηχανήματα. Η υπερλίπανση, τα φυτοφάρμακα σε πολλές περιπτώσεις το έκαναν αζωικό για πολλά είδη φυτών και ζώων (το Κ, αντικατέστησε το Η2 στο σκελετό του εδάφους δεν απορροφά το νερό βαδίζουμε προς ερημοποίηση). Το νερό αγαθό εν ανεπαρκία με νιτρώδη με τοξικά απόβλητα. Ο αέρας μολυσμένος με κάθε είδους ρύπους. Το γεωργικό περιβάλλον ασφυκτιά στη σκιά του θερμοκηπίου.
Το σύστημα αντιδρά, οι άνθρωποι που το υπηρετούν με μεγάλη υποκρισία δίδουν λύσεις να το συντηρήσουν να το αναστήσουν. Μιλάνε για πράσινη ανάπτυξη χωρίς να φροντίζουν για τη διατήρηση και την ανάπτυξη του πρασίνου ( πράσινη ανάπτυξη χωρίς πράσινο). Για βιώσιμη ανάπτυξη με σεβασμό στο περιβάλλον ενώ κλείνουν τα μάτια τους στην καταστροφή του Δάσους του Αμαζονίου με εκτεταμένες εκχερσώσεις και ληστρικές υλοτομίες.
Υπόσχονται περιορισμό του Θερμοκηπίου με φίλτρα κατακράτησης των ρύπων και CO2 όταν είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι μόνο τα φυτά μπορούν να δεσμεύσουν από την ατμόσφαιρα ανόργανα στοιχεία (CO2 , Ν κτλ.) και να το μετατρέψουν σε οργανικά (οι ζωικοί οργανισμοί μόνο οργανικές ουσίες καταναλώνουν).
Πρέπει να γίνει πίστη σε όλους ότι εάν δεν αυξηθεί η επιφάνεια της χλωροφύλλης στη γη που με τη φωτοσύνθεση θα δεσμεύσει το CO2, το φαινόμενο του Θερμοκηπίου θα προκαλέσει ασφυξία και οι κλιματικές αλλαγές θα είναι σαρωτικές.
Μιλάνε για παραγωγή οικολογικών βιολογικών προϊόντων άραγε που θα παραχθούν όταν δεν υπάρχει ούτε σπιθαμή φυσικού περιβάλλοντος στη γη. Αυτή την γεωργική ανάπτυξη προτείνουν σήμερα με στόχο το κέρδος και τον πλουτισμό των ολίγων ( φίλτρα, οικολογικά λιπάσματα, πανάκριβα βιολογικά προϊόντα κλπ.). Το περιβάλλον είναι στο κόκκινο εάν συνεχίσουμε αυτό το μοντέλο ανάπτυξης δεν είναι που θα πλουτίσουν μόνο οι ολίγοι, αυτό το συνηθίσαμε, θα καταστραφεί η ζωή μας.
Μόνη λύση είναι η αλλαγή του μοντέλου ανάπτυξης. Στόχος του νέου μοντέλου η ανάπτυξη όλων των οργανισμών και όχι μόνο των ολίγων ανθρώπων. Αρχή η αειφορία των καρπώσεων θα παίρνουμε από το περιβάλλον όσα μπορεί να παράγει για πάντα (τόκους). Στόχος θα είναι ο πλουτισμός και εμπλουτισμός του περιβάλλοντος και όχι μόνο των ανθρώπων. Ισότητα στους ανθρώπους (αριστερό μοντέλο ανάπτυξης) και ο άνθρωπος ισότιμος με όλα τα είδη ζωής της γης και όχι δυνάστης (οικολογικό μοντέλο). Η οικολογία δεν μαρτυρά επιστημονική ιδεολογική αντίληψη είναι τρόπος ζωής, τρόπος σκέψης είναι η ίδια ζωή.
Δεν είμαστε μόνο εμείς οικολόγοι είμαστε άνθρωποι που συμμετέχουμε και δραστηριοποιούμαστε σε όλα τα οικοσυστήματα και η οικολογία είναι πάνω από τα κόμματα των ανθρώπων. Αυτό το μοντέλο θα φέρει ανάπτυξη σε όλους τους ανθρώπους και την ευτυχή και ειρηνική συμβίωση όλων των έμψυχων και άψυχων όντων.
Αυτή είναι η θεωρητική προσέγγιση του θέματος
Στην πράξη όμως τι πρέπει να συμβεί.
Θα αναφερθώ στο Θεσσαλικό χώρο κατεξοχήν γεωργικός χώρος. Ο κάμπος της Θεσσαλίας βαδίζει προς ερημοποίηση. Το έδαφος αδυνατεί να παράγει χωρίς λιπάσματα και φυτοφάρμακα (πορώδη, κοκκώδη, κλπ. τα αναφέραμε παραπάνω). Το νερό ελάχιστο και μολυσμένο (Νιτρώδη-λήμματα). Ο αέρας φορτωμένος με κάθε είδους ρύπους. Τι μέλει γενέσθαι?
Πρέπει να αναζωογονήσουμε το περιβάλλον να βελτιώσουμε τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους, νερού και αέρα και αυτό μπορεί να γίνει με μια επαναστατική αλλαγή. Ο μισός κάμπος να γίνει Δάσος. Λωρίδες δάσους θα ξεκινούν από τα Άγραφα και σε σαν πλοκάμια χταποδιού θα σφιχταγκαλιάζουν τον κάμπο και θα καταλήγουν στη θάλασσα. Το δάσος θα βελτιώσει τις φυσικές ιδιότητες του εδάφους το πορώδες θα βελτιώσει τη δομή μορφή (κοκκώδες), θα γίνει απονιτροποίηση, απολύμανση με τη πολυπλοκότητα της λειτουργίας του και το πολυάριθμο των ειδών (φυτών και ζώων).
Ο υδροφόρος ορίζοντας θα εμπλουτιστεί με καθαρό νερό, θα αρχίσουν να αναβλύζουν πηγές να ρέουν τα κατάξερα ποταμάκια να βγάζουν νερό οι τουλούμπες και τα πηγάδια. Οι εκτροπές τα μεγάλα φράγματα αποδείχτηκαν αναποτελεσματικά, πλούτισαν οι ολίγοι των μεγάλων κατασκευαστικών εταιρειών με τις πανάκριβες τεχνικές κατασκευές οι αγρότες έμειναν πτωχοί και το περιβάλλον υποβαθμίστηκε πληγώθηκε. Με μικρά φράγματα κυρίως χωμάτινα και ορεινά υδρονομικά έργα στα ρέματα του ορεινού όγκου μπορούμε να συγκρατήσουμε τα νερά να εμπλουτίσουμε τον υδροφόρο ορίζοντα.
Η γεωργική διαμόρφωση της Θεσσαλίας είναι ιδανική για τέτοια έργα περικλείεται από ορεινούς όγκους. Μπορεί να γίνει πρότυπο τέτοιας ανάπτυξης. Υπάρχει νερό πλημμυρίζουμε το χειμώνα απλώς πρέπει να το διαχειριστούμε σωστά (Ο.Υ.Ε.). Το δάσος θα φιλτράρει τον αέρα από κάθε είδους ρύπους θα δεσμεύει το CO2 του θερμοκηπίου. Η πανίδα της περιοχής θα ζωντανέψει θα αναπτυχθεί, τα πουλιά θα τρώνε τα έντομα –κουνούπια σκουλήκια και δεν θα χρειάζονται τόνοι φυτοφάρμακα και εντομοκτόνα να καταπολεμήσουν το ρόδινο σκουλήκι θα υπάρχει ισορροπία κα αρμονία. Τα τρία στοιχεία χώμα, νερό- αέρας του γεωργικού περιβάλλοντος θα αποκτήσουν φυσική διάσταση (ποιότητα-ποσότητα) και το περιβάλλον θα παράγει αληθινά οικολογικά προϊόντα χωρίς χημική υποστήριξη. Το ποσοστό της δάσωσης ίσως φαίνεται υπερβολικό. Στον κάμπο υπήρχαν δάση, ο κάμπος ήταν απέραντο Δρυοδάσος (Δρυάδες) όπου κατά τη μυθολογία η θεά του κυνηγιού Αρτέμης κατέβαινε από τον Όλυμπο να κυνηγήσει ζαρκάδια. ( απομεινάρια αυτού είναι το δρυδάσος Κιουρί Αλμυρού 2000στρ. και η Παπαράντζα Καρδίτσας).Οι παλαιότεροι θυμούνται πριν τους αναδασμούς τα ποτάμια του κάμπου έσφυζαν από ζωή ήταν καταπράσινα από Ιτιές-Πλατάνια, λυγαριές κτλ. Κάθε χωράφι είχε την αγριογκορτζιά του να κάθονται οι θεριστές την περίοδο του θερισμού. Υπήρχε ισορροπία αρμονία ο κάμπος παρήγαγε χωρίς λιπάσματα και φυτοφάρμακα φυσικά προϊόντα. Τώρα που έπεσαν και πέφτουν τόνοι φυτοφάρμακα για να ισορροπήσει το περιβάλλον το ποσοστό αυτό είναι το ελάχιστο δυνατό. Ο μισός κάμπος μπορεί να παράγει αρκετά για το εισόδημα των πραγματικών αγροτών (τα χθεσινά 100 κιλά σήμερα είναι 1000 κιλά το στρέμμα). Σήμερα πεθαίνουμε όχι γιατί δεν έχουμε να φάμε αλλά γιατί τρώμε περισσότερο και μάλιστα μη φυσικά προϊόντα. Στόχος του μοντέλου θα είναι η φυσική παραγωγή και όχι η παραγωγικότητα. Η αειφορία των καρπώσεων φυσικός νόμος πρέπει να γίνει απαράβατος ανθρώπινος νόμος. Η αειφορία των καρπώσεων θα μας οδηγήσει στην αειφόρο ανάπτυξη. Βέβαια το δάσος στην παραγωγική του διαδικασία δίδει άμεσα προϊόντα (ξυλεία, καρπούς, κυνήγι, δασοτουρισμό κλπ) τα οποία συμπληρωματικά μπορεί να στηρίξουν το εισόδημα των αγροτών. Σήμερα όμως οι έμμεσες ωφέλειες έχουν μεγάλη σημασία η αναζωογόνηση, βελτίωση του περιβάλλοντος είναι ο στόχος του νέου μοντέλου ανάπτυξης που προτείνουμε. Πρέπει να δώσουμε στο περιβάλλον πήραμε περισσότερα από όσα μας ανήκαν σαν άνθρωποι, ήλθε η ώρα να δώσουμε και αυτό είναι το αριστερό μοντέλο ανάπτυξης πρώτα δίνουμε και μετά παίρνουμε σε αντίθεση με το καπιταλιστικό που μόνο παίρνουμε.
Πολλοί θα σκεφτούν ότι αυτά που προτείνω είναι συντεχνιακά ενδιαφέρομαι για τα δάση γιατί είμαι δασολόγος. Δεν είναι έτσι. Πιστεύω ακράδαντα ότι το δάσος δεν είναι μόνο για το δάσος είναι και για τον άνθρωπο και αυτή η πίστη στηρίζεται σε όσα έμαθα (σπούδασα τη Δασολογική Επιστήμη) στα όσα βίωσα υπηρετώντας μέχρι σήμερα το Δάσος. Και όπως γνωρίζετε η πείρα είναι ιδρώτας καταστάλαγμα γνώσης που όταν μετατρέπεται σε σοφία πράξη είναι ανθρωπιά
