των Πύρκα Αργύρη συνεταιριστικού υπαλλήλου και Χαμπίδη Δημήτρη, γεωπόνου, 19ο τεύχος “Δρόμου των Αγροτών”, Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος 2009
Ο Θεσμός των συνεταιρισμών είναι η απάντηση των μικρομεσαίων αγροτών
σε τρία προβλήματα :
I. Τον εφοδιασμό τους με εφόδια ομαδικά για καλύτερους όρους
αγοράς (τιμές, πίστωση, ποιότητα), στην παροχή επιστημονικής στήριξης και
υπηρεσιών, στην εκπαίδευση τους
II. Την προώθηση στην αγορά της πρωτογενούς παράγωγης τους, αλλά
ιδιαίτερα μετά από συσκευασία και επεξεργασία, για καλυτέρους όρους και με μεγαλύτερη υπεραξία.
III. Την παρέμβαση τους στα κοινωνικά δρώμενα και τις κοινωνικές ανάγκες των μελών τους (υγεία, παιδεία, πολιτισμός, περιβάλλον, ασφάλεια, συντάξεις κ.α).
Από τα παραπάνω προκύπτει ότι ο ρόλος τους είναι οικονομικός και κοινωνικός.
Σήμερα στην Ελλάδα εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις (κυρίως στους δυο πρώτους τομείς κάποιων πρωτοβάθμιων συνεταιρισμών), οι συνεταιρισμοί, οι Ενώσεις, η ΠΑΣΕΓΕΣ αλλά και οι κλαδικές τριτοβάθμιες οργανώσεις λειτουργούν αντίθετα με τις τρεις βασικές συνεταιριστικές αρχές και όχι σε όφελος των αγροτών, της εθνικής οικονομίας και της κοινωνίας, ειδικά της υπαίθρου. Και αυτό διότι με το καθεστώς διανομής των επιδοτήσεων ( οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 40% του αγροτικού εισοδήματος σήμερα και σε κάποιες καλλιέργειες και κλάδους κτηνοτροφίας το 80-90% ), των αποσύρσεων και των δικαιωμάτων με τα πανωγραψίματα (ΟΣΔΕ), δημιουργήθηκε το ανώμαλο καθεστώς να μην αμείβεται η παραγωγή (εργασία, κεφάλαιο, ποιότητα, κ.λ.π.), αλλά η σχέση των συνεταιρισμών με την εξουσία και την κυβέρνηση, η σχέση των παραγωγών με την διοίκηση και αντίστροφα, με αποτέλεσμα τη μετατροπή τους σε εκλογικούς μηχανισμούς με πελατειακές σχέσεις .
Για την αποτελεσματικότερη λειτουργία του παραπάνω σχήματος γίνανε και οι απαραίτητες νομοθετικές ρυθμίσεις τόσο για το άβατο του συστήματος όσο και για την ασυλία του. Κατά τα κυβερνητικά πρότυπα, κανείς δεν τιμωρήθηκε για σωρεία αποδεδειγμένων εγκλημάτων π.χ, ΟΣΔΕ (1.104,73 εκατομμύρια ευρώ πρόστιμα από 1999-2008 και κίνδυνος περικοπής 10% των ενισχύσεων κάθε χρόνο από εδώ και πέρα ).
Σαν αποτέλεσμα, σήμερα οι φορείς διαχείρισης της αγροτικής παραγωγής κατά κανόνα :
-Είναι διαβρωμένοι ηθικά και νομικά ,οικονομικά άρα αναξιόπιστοι στους
παραγωγούς αλλά και την κοινωνία .
-Είναι χρεοκοπημένοι και απλώς οι περισσότερες διοικήσεις παρατείνουν την θητεία τους, εκποιώντας τα περιουσιακά στοιχεία που επί δεκαετίες
δημιουργήθηκαν από το υστέρημα και ιδρώτα των αγροτών.
-Είναι πολυδιασπασμένοι χωρίς επιστημονικό στελεχικό δυναμικό και κρίσιμα
μεγέθη για να ανταποκριθούν στις σύγχρονες απαιτήσεις.
Για να ανταποκριθούν στον ρόλο τους χρειάζεται :
- Νέο νομικό καθεστώς που : 1) θα τιμωρήσει τα εγκλήματα , 2) θα
καθιερώσει τη διαφάνεια στα μέλη και την κοινωνία, 3)θα κατοχυρώσει την
αξιοκρατία 4)θα διαχωρίσει τον ρόλο διοίκησης- διεύθυνσης
- Νέα οικονομικά κίνητρα να δίνονται στους κλάδους που χρειάζεται η ελληνική οικονομία : α) στην κτηνοτροφία για αντίστροφη της σχέσης ζωικής φυτικής παραγωγής, β) στα τρόφιμα οπωροκηπευτικά, δημητριακά κλ.π., γ) στα κτηνοτροφικά φυτά, και δ) στα προϊόντα ποιότητας πιστοποιημένα
- Κριτήριο για τα οποιαδήποτε κίνητρα θα πρέπει να αποτελούν οι μελέτες σκοπιμότητας και οικονομικότητας (παραγωγοί περιοχής, δυναμικότητα μεγέθους φορέα και επενδύσεων, περιβαλλοντικές παράμετροι, ήπιες μορφές παραγωγής κ.λ.π.)
- Κριτήρια θα πρέπει να είναι επίσης η καινοτομία, η επιστημονική στελέχωση, η διατήρηση της παράδοσης, η περιβαλλοντική διαχείριση της παραγωγικής διαδικασίας αλλά και της ευρύτερης περιοχής παραγωγής.
- Ίδρυση ανεξάρτητης αρχής που θα εποπτεύει τα παραπάνω, όπου θα συμμετέχουν συνεταιρισμοί, το ΓΕΩΤΕΕ, περιβαλλοντικές οργανώσεις, οργανώσεις καταναλωτών, ΥΠ.Α.Α.Τ., ΑΤΕ, Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Και αυτά γιατί η αγροτική παραγωγή μπορεί και πρέπει να γίνει βασικός κλάδος της ελληνικής οικονομίας, αλλά πέρα από την οικονομική διάσταση έχει και σημαντικές περιβαλλοντικές διαστάσεις (είναι ο μεγαλύτερος καταναλωτής νερού το 80% στην Ελλάδα), έχει και κοινωνικές διαστάσεις που είναι η υγιεινή και ασφάλεια των τροφίμων, η διατήρηση του πληθυσμού στην ύπαιθρο, η διατήρηση των παραδόσεων και της ταυτότητας μας .
